Bu makalede Raid configuration yapısını gerçek sunucu üzerinden anlatmış olacağız. Öncelikle Raid nedir değinmek gerekirse veri yedekliliği oluşturmak ve performansı iyileştirmek için bir veya daha fazla fiziksel sürücünün birleşimini kullanır. RAID 0’dan RAID 10’a kadar, birden fazla RAID seviyesi performans, veri yedekliliği ve maliyet etkinliği arasında farklı dengeler sağlar.
RAID depolama, bir sürücü arızalanırsa anında veri koruması ve kurtarma için veri sürekliliği sağlar. RAID depolama, yanlışlıkla silinmeye, kötü amaçlı yazılım bulaşmasına veya doğal afetlere karşı koruma sağlamadığı için bir yedekleme alternatifi değildir.
Birden fazla RAID depolama sistemi seviyesi vardır. En çok kullanılan RAID seviyeleri RAID 0, 1, 5, 6 ve 10’dur ve her birinin kendine özgü avantajları ve dezavantajları vardır.
Kullandığınız RAID seviyesi , performansınıza ve yedeklilik gereksinimlerinize bağlı olmalıdır. Standart RAID seviyelerine gelince, RAID 0 en hızlısı, RAID 1 en güveniliri ve RAID 6 her ikisinin de iyi bir kombinasyonudur. Kuruluşunuz için en iyi RAID, aradığınız veri yedekliliği seviyesine, saklama sürenizin uzunluğuna, çalıştığınız disk sayısına ve veri korumasına ve performans optimizasyonuna verdiğiniz öneme bağlı olabilir.
RAID dizilerini yönetmenin iki yolu vardır . Birinci yol RAID yazılımı kullanmaktır. Bazı durumlarda, genellikle daha düşük seviyeli RAID sistemlerinde, bir sunucunun işletim sistemine yerleştirilmiş bir RAID sürücüsü vardır. RAID seviyeleri 0, 1 ve 10 gibi temel RAID yapılandırmalarını yönetmek için kullanılabilir. Ancak, RAID yazılımı bir sunucudaki genel işlem yüklerini artırır ve RAID hesaplamalarını yavaşlatabilir.
RAID dizilerini yönetmenin bir başka yolu da tüm sürücülerin bir donanım RAID denetleyicisine bağlı olduğu RAID donanımını kullanmaktır. Bir donanım RAID denetleyicisi ayrı bir RAID kartında olabilir veya bilgisayarın anakartına yerleştirilebilir ve ayrıca farklı bir sunucuya da bağlanabilir. Bir donanım RAID denetleyicisiyle sunucu işlemcisi herhangi bir ek yüke tabi değildir.
Donanımsal RAID daha hızlıdır ve arızalı bir diski değiştirmek daha kolaydır, ancak yazılım RAID’den daha pahalı olabilir.
Yazılım RAID, disk denetleyici yazılımını bilgisayarın işletim sistemine gömer ve genellikle donanım RAID’den daha ucuzdur, ancak daha yavaş olabilir ve ilgili işletim sistemiyle uyumlu olması gerekir. Sunucunuzda raid konfigürasyon yapmak için Ctrl+R tuşlarıyla yapılmaktadır. Sizin mevcut sunucunuza göre değişiklik gösterebilir.
Bu makalede Donanımsal olarak Raid 6 yazılımsal olarak Raid 0 yapmış olacağız.
Sunucumuz üzerinde iki tane Raid controller kartı bulunmaktadır. ILO ekranında Remote Console & Media bölümünden ILO bağlantı arayüzüne girilmektedir.
Gelen ekranda HTML5 Console bölümüne tıklanmaktadır. Sol alt tarafta bulunan siyah kutucuğa da tıklanıp aynı bağlantı şekliyle bağlantı yapılmaktadır.
Gelen ekranda sol üst tarafta bulunan Klavye bölümüne tıklanıp CTRL+ALT+DEL kısmına tıklanır. Sıfırdan kurulum yapılıyorsa işletim sistemi yüklü olmadığı için aşağıdaki bölümden değil konsol ekranı açılır açılmaz aşağıda belirtilen bölümlere tıklanması gerekmektedir.
Kullanıcı adı ve şifremizle sunucuya bağlantı sağlanır.
Raid konfigürasyonu yapacağımız için bağlantı sağlanan sunucuya Restart yapılmaktadır.
Gelen ekranda sunucumuz başlatılmaktadır.
Raid konfigürasyonu yağacağımız için aşağıdaki bölüm geldiğinde F10 tuşuna basıp ilgili ekranın gelmesini bekliyoruz.
Gelen uyarı mesajında girilen bölümün riskli olduğu veri kaybı olabileceği ihtimaline karşı bir uyarı mesajı vermektedir. Enter tuşuna basıp ilgili uyarı bölümünü geçiyoruz.
Aşağıda resimde belirtilen işarete tıklanıp önceden yapılmış olan konfigürasyonlar bölümü atlanır.
Gelen ekranda Perform Maintenance bölümüne girilir.
Raid konfigürasyonu yapacağımız için çerçeve içerisine alınmış SR Storage Administrator bölümüne girilmektedir.
Aşağıda resimde çerçeve içerisine alınmış Raid controller yapısına girilmekteidir.
Sunucumuz üzerinde herhangi bir disk konfigürasyonu yapılandırılmamışsa aşağıdaki resimde bulunan Configure bölüme tıklanmaktadır.
Gelen ekranda resimde dikkat ederseniz sol tarafta sunucu üzerinde Physical Devices bölümünde sunucumuz üzerinde 26 diskimiz görülmektedir. Sağ bölümde çerçeve içerisine alınmış Create Array ile bu disklerimiz üzerinde Raid konfigürasyonuna geçelim.
Aşağıdaki resimde sunucu üzerinde bulunan fiziksel disklerimiz görülmektedir.
İşletim sistemimiz için aşağıdaki seçilmiş olan iki diskimizi Raid 1 yapısına göre konfigürasyonunu yapıyoruz. İlgili disk seçimi yapıldıktan sonra sağ alt tarafta Create Array denilir.
Gelen ekranda Yes seçeneğine tıklanır.
Gelen ekranda Raid 1 yapımızı seçiyoruz. Sayfamızda bulunan Raid makalesinden ilgili ifadenin ne işe yaradığına bakabilirsiniz. Kısacası Raid 1 sunucu üzerinde mirror yapıda çalışmaktadır. Bir disk üzerine kaydedilen ifade ikinci disk üzerine kopyalanmaktadır. Bu şekilde bir disk çöktüğünde diğer diskimiz hayatına devam etmektedir.
Strip Size / Full Stripe Size
Bir veri bloğunun tek bir diske yazılan parçasının boyutudur.
- Küçük Boyutlar (16 KiB – 64 KiB): Rastgele okuma/yazma yapılan veri tabanları (SQL gibi) için iyidir.
- Büyük Boyutlar (128 KiB – 256 KiB): Büyük dosyaların (Video, yedekleme dosyaları) ardışık okunması için iyidir.
Genel kullanım için 64 KiB veya 128 KiB standarttır. Bu, sunucu büyük dosyalarla uğraşacaksa (örneğin dosya sunucusu veya yedekleme ünitesi) 256 KiB seçilmesi uygundur.
Sectors/Track
Bu, eski işletim sistemleri ve BIOS uyumluluğu ile ilgilidir.
- 32 veya 63: Modern sistemlerde (UEFI kullanan Windows Server 2019/2022 veya güncel Linux sürümleri) bu ayarın performansa etkisi yok denecek kadar azdır.
Varsayılan değer olan 32 olarak bırakabilirsiniz. Eski sistem kullanıyorsanız bu yapının 63 seçilmesi gerekmektedir.
Size
- Maximum Size: Tüm disk kapasitesini tek bir parça yapar.
- Custom Size (Seçili): Diski bölmek istiyorsanız kullanılır.
İşletim sistemini kuracağınız bir “Boot” diski oluşturuyorsanız, buraya küçük bir miktar (örn. 200 GB) verip geri kalan alanı sonra ikinci bir sürücü olarak tanımlayabilirsiniz. Eğer tüm alanı depo olarak kullanacaksanız Maximum Size seçin. Seçilin tüm diskler üzerinde raid yapıldığında Custom size bölümünde alanlar ayrı ayrı tanımlayabiliriz.
Parity Initialization Method (Parite Başlatma Yöntemi)
- Default (Online): Arka planda yavaşça diski hazırlar. Sunucuyu hemen kullanmaya başlayabilirsiniz ancak işlem bitene kadar performans biraz düşük olabilir.
- Rapid (Offline): Diski çok hızlı hazırlar ama işlem bitene kadar başka işlem yapmanıza izin vermez.
Zamanınız varsa ve temiz bir başlangıç istiyorsanız Rapid iyidir, ancak sunucuyu hemen yapılandırmaya devam etmek istiyorsanız Default seçeneğinde kalsın.
SSD Over Provisioning Optimization
Eğer kullandığınız diskler SSD ise bu seçenek görünür. SSD’nin ömrünü uzatmak ve performans düşüşünü engellemek için bir miktar alanı “rezerve” eder.
SSD kullanıyorsanız kesinlikle “Perform SSD Over Provisioning Optimization” seçeneğinin seçilmesi gerekmektedir.
Yukarıdaki işlemler den sonra Yes denilip bir sonraki ekrana geçilmektedir.
İki diskimiz olduğu için tek bir logical drive altında oluşturduk. İşlemimizi bitirdikten sonra sağ alt tarafta bulunan Finish seçeneği ile yapımızı oluşturuyoruz.
26 diskimizden 2 diskimizi işletim sistemi için kullandığımız için kalan 24 fiziksel diskimizin konfigürasyonunu yapmak için sağ bölümde bulunan Create Array bölümüne tıklanması gerekmektedir.
Aşağıdaki bölümde None seçeneğini seçerek tüm disklerimizin seçim işlemi yapılmaktadır. Sağ kısımda bulunan Size bölümü disklerimizi size değerini göre sıralandığını göstermektedir. location seçilirse disklerimizin sunucu üzerinde konumuna göre sıralama işlemi yapılmaktadır.
SelectAll diyip tüm disklerimizi seçtikten sonra sağ alt tarafta bulunan Create Array bölümüne tıklanıp seçilen diskler için konfigürasyon bölümüne geçeriz.
Gelen ekranda Yes deyip konfigürasyon bölümüne geçilmektedir.
Aşağıdaki kavramların ne olduğuna yukarıda Raid 1 konfigürasyonu için değinmiştik. Tekrar etmek gerekirse:
Strip Size / Full Stripe Size
Bir veri bloğunun tek bir diske yazılan parçasının boyutudur.
- Küçük Boyutlar (16 KiB – 64 KiB): Rastgele okuma/yazma yapılan veri tabanları (SQL gibi) için iyidir.
- Büyük Boyutlar (128 KiB – 256 KiB): Büyük dosyaların (Video, yedekleme dosyaları) ardışık okunması için iyidir.
Genel kullanım için 64 KiB veya 128 KiB standarttır. Bu, sunucu büyük dosyalarla uğraşacaksa (örneğin dosya sunucusu veya yedekleme ünitesi) 256 KiB seçilmesi uygundur.
Sectors/Track
Bu, eski işletim sistemleri ve BIOS uyumluluğu ile ilgilidir.
- 32 veya 63: Modern sistemlerde (UEFI kullanan Windows Server 2019/2022 veya güncel Linux sürümleri) bu ayarın performansa etkisi yok denecek kadar azdır.
Varsayılan değer olan 32 olarak bırakabilirsiniz. Eski sistem kullanıyorsanız bu yapının 63 seçilmesi gerekmektedir.
Size
- Max for MBR: 2 TB sınırı olan eski tip bölümlendirme tablosu içindir.
- Maximum Size: Tüm disk kapasitesini tek bir parça yapar.
- Custom Size (Seçili): Diski bölmek istiyorsanız kullanılır.
İşletim sistemini kuracağınız bir “Boot” diski oluşturuyorsanız, buraya küçük bir miktar (örn. 200 GB) verip geri kalan alanı sonra ikinci bir sürücü olarak tanımlayabilirsiniz. Eğer tüm alanı depo olarak kullanacaksanız Maximum Size seçin. Seçilin tüm diskler üzerinde raid yapıldığında Custom size bölümünde alanlar ayrı ayrı tanımlayabiliriz.
Parity Initialization Method (Parite Başlatma Yöntemi)
- Default (Online): Arka planda yavaşça diski hazırlar. Sunucuyu hemen kullanmaya başlayabilirsiniz ancak işlem bitene kadar performans biraz düşük olabilir.
- Rapid (Offline): Diski çok hızlı hazırlar ama işlem bitene kadar başka işlem yapmanıza izin vermez.
Zamanınız varsa ve temiz bir başlangıç istiyorsanız Rapid iyidir, ancak sunucuyu hemen yapılandırmaya devam etmek istiyorsanız Default seçeneğinde kalsın.
SSD Over Provisioning Optimization
Eğer kullandığınız diskler SSD ise bu seçenek görünür. SSD’nin ömrünü uzatmak ve performans düşüşünü engellemek için bir miktar alanı “rezerve” eder.
SSD kullanıyorsanız ke
Kurulum işlemine geçmeden önce Raid 6 yapısına değinecek olursak RAID 6 ile sağlanan ikili parite, ikinci bir sürücü arızalanırsa veri kaybına karşı koruma sağlar . RAID 6, veriler aynı anda birden fazla sürücüden okunabildiği için hızlı veri okuması sağlar ve bu da hata toleransını artırır. Çift sürücü arızası durumunda, veri erişilebilirliği değiştirme işlemi sırasında bile korunur. Daha hızlı disk değişimi için online değiştirilebilir. Kesinti yoktur.
RAID 6 tanımı, parity’nin tüm diskler üzerine dağıtıldığı yapıdır. Buna Distributed Parity denir. Her diskin üzerinde hem kullanıcı verisi (data) hem de parity bilgisi bulunur. Ancak bu, her diskte “biraz veri, biraz parity” şeklinde karışık olarak dağıtılır.
| Disk 1 | Disk 2 | Disk 3 | Disk 4 |
|---|---|---|---|
| A | B | P1 | Q1 |
| C | D | P2 | Q2 |
| P3 | Q3 | E | F |
| Q4 | P4 | G | H |
Gördüğünüz gibi:
- Her stripe (yatay sıra) için parity blokları farklı disklerde konumlanmıştır.
- İlk stripe’da: P1, A ve B bloklarından hesaplanır. Q1 ise aynı bloklardan farklı bir formülle hesaplanan ikinci parity’dir.
- Hiçbir disk sadece veri veya sadece parity’den oluşmaz. Her diskte ikisinin bir karışımı vardır.
Custom size bölümünde logical drive’lar oluşturma işlemini yapmış olacağı. Raid 6 kullandığımız için 4 sunucumuz parity disk olarak seçilmektedir. Neden 4 diye soracaksak çünkü 2 Raid kontroller bulunmaktadır.
Disklerin eşit bölümleme yapabilmesi için GB cinsinden ayrımın yapılması gerekmektedir. Burada sunucu üzerinde bulunan disklerden kaç tane volume yapmak istiyorsak Capacity kısmını ona göre belirlemiş oluruz. Örnek vermek gerekirse sunucu üzerinde toplam 200 TB alan varsa bu yapıda tek volume yapıp tek queue size değeri elden etmektense 20 parçaya bölüp her parçada 10 TB şeklinde bırakmak 20 queue size değeri elde etmiş olacağız buda bize performans anlamında daha iyi katkı sağlamış olacaktır.
Yukarıdaki resimde de her bir volume’un 15730 Gb şeklinde ayrılması performans anlamında bizlere iyi katkı vermiş olacaktır.
Gelen ekranda Yes denilip bir sonraki ekrana geçilir.
Aşağıdaki ekranda Logical Drive oluştuğunu görmekteyiz.
Not: Her virtual disk, işletim sistemine ayrı bir “fiziksel disk” gibi görünür.
Yukarıda tekrardan Create Logical Drive dedikten sonra tekrardan başlangıçta tüm diskler seçilerek oluşturulan Raid yapısının üzerinde Logical drive’lar oluşturuyoruz.
Yukarıda ki resimlerde görüldüğü gibi 20 diskimiz için bu işlemler tekrarlanmaktadır. Aşağıdaki resimde de görüldüğü tüm disklerimiz parity diskler hariç yapılandırıldığını görebiliriz. Finish diyerek yapılan konfigürasyon işlemlerini sonlandırıyorum.
Aşağıdaki ekranda yukarıda oluşturduğumuz dizinler altında logical drive’ların geldiği görülmektedir. Bu ekranda yanlış konfigürasyon edilmiş bir Array yapısını silebiliriz.
Aşağıdaki bölümde ise fiziksel disklerimiz görülmektedir.
Yukarıda bulunan arayüz üzerinde tüm konfigürasyonunu yaptıktan sonra ilgili bölümden çıkılır. Daha sonra gelen ekranda sağ üst köşede bulunan power butonuna bastıktan sonra Sunucumuzun Restart’a yolluyoruz.
Herhangi bir işlem yapmadan sistemin açılmasını beklemekteyim.
Tüm bu işlemlerden sonra sunucu üzerinde disk management kısmına girdiğimizde 24 tane sunucu üzerinde olan diskimizin raid 6 yapısını göre konfigüre edildiği için 20 tane disk görülmektedir. Bu sayede disk tek bir volume üzerinde değilde birden fazla volume üzerinde olması sağlanır. Buda queue size değerinin tek volume’de değilde 20 ayrı queue size olması sağlanır.
Disklerimizin hepsi online mod’a alındıktan sonra GPT formatı seçilir artık bundan sonra rahatlıkla server manager üzerinde pool oluşturabiliriz.
Donanımsal olarak raid 6 yaptıktan sonra sunucu üzerinde yazılımsal olarak raid 0 konfigürasyonu yapmış olacağız. Buda performans anlamında bizlere daha iyi katkı sağlayacaktır.
Yukarıdaki kontrollerimizi yaptıktan sonra Server Manager ekranına gelinir. Daha sonra Storage Pools kısmına gelip bir pool oluşturuyoruz. Boş alana sağ tıklayıp New Storage Pool.. diyiyoruz.
Gelen ekranda Pool’a bir isim verilmektedir.
İsim belirledikten sonra Next diyip gelen ekranda tüm disklerim seçiyorum amacım bu raid 6 konfigürasyonu sonucu tüm volume’leri birleştirip yazılımsal olarak raid sıfır olarak elde etmek. Yazılımsal olarak raid 0 yapılacak arka tarafta raid 6 olarak dönüşüm işlemi yapılmaktadır.
Tüm disklerimi seçtikten sonra işlemlerimi sonlandırıyorum.
Pool oluşturduktan sonra Disk Management ekranından herhangi bir şey görünmez.
Oluşturduğumuz pool üzerinden ilgili pool seçildikten sonra pool üzerine sağ tıklayıp da yapabiliriz veya aşağıdaki resimdeki bölümden New Virtual Disk’te diyebiliriz.
Yukarıdaki adımdan sonra bizi disk oluşturma ekranına götürmektedir. Sanal disk ismi belirledikten sonra Next deyip bir sonraki aşamaya geçiyoruz.
Gelen ekranda herhangi bir değişiklik yapmadan Next diyiyoruz.
Gelen ekranda raid 0,raid 1, raid 5 veya 6 yapacağımız kısım raid 0 yapacağımız için simple seçeneği seçilmektedir. Simple Raid 0 yapısını, Mirror Raid 1 yapısını Parity Raid 5-6 yapısını desteklemektedir.
Gelen ekranda fixed bölümü seçilmektedir. Bu ayar sabit bir şekilde disk boyutunun tahsis edileceğini göstermektedir.
Gelen ekranda oluşturulan 279 tb pool dan 10 TB log diski için ayırdığımı belirliyorum.
Son olarak gerekli kontrolleri yaptıktan sonra create denilip oluşturma işlemi yapılır.
Raid 0 olarak sanal disk oluşturma işlemini tamamlamış olduk.
Close dedikten sonra disk yapılandırma için otomatik olarak ekran gelmektedir. Bu ekrandan yapmayıp disk management üzerinden de yapılmaktadır.
Server Manager üzerinden ilgili pool’a delete deyip oluşturduğum virtual diskimi silebilirim.
Sayfamızdaki disk kurulum makalelerinden Disk Management kısmında yapabilirsin bu makalede aşağıdaki resimde görülen server manager bölümünde bulunan disk yapılandırmasından yapalım.
Yukarıdaki resimde tanımlanmış volume’den kaç TB seçileceğini belirliyoruz. Aşağıdaki ekran resminde Tanımladığımız pool’a bir isim verilmektedir. Aşağıdaki ikinci bölümden mounted disk oluşturabiliriz.
Not: Yazılımsal olarak yapılan yapılandırmalarda minumum verilecek disk boyutu 16 GB’dır.
Dikkat ederseniz disk management bölümündeki aynı yapılandırmalar yapılır.
Create dedikten sonra diskimiz başarılı bir şekilde oluşturulmuş olur.
Disk management bölümünde oluşturduğumuz disk görülmektedir.
Log diskimizi bu şekilde oluşturduktan sonra Server Manager bölümünden Extend Virtual Disk.. seçeneği ile başlangıçta tanımladığımız pool’dan alan tahsis edebiliriz.
Extend Virtual Disk.. dedikten sonra 10TB olan diskimizi 12 TB olarak artırmak için aşağıdaki şekilde yeni boyut belirlenir.
Log diskinin boyutu 12 tb olarak tahsis edildikten sonra disk management ekranından tanımlanan 2 TB alanın LOG diskine eklenir.
LOG bölümüne sağ tıklayıp Extend Volume.. denilerek diskimiz yeni boyuta getirilir.
Tahsis edilen alanın eski boyutuna düşürmek için shrink volume diyiyoruz
2 Tb düşürmek için tekrardan MB cinsinden aşağıdaki resimdeki boş alana yazılmaktadır.
Alınan 2 Tb boyutundaki alan tekrardan başlangıçta oluşturulan Pool’a atanmaz. Bu şekilde kalmaktadır.
Not: Başlangıçta tek bir volume oluşturup server manager üzerinde yazılımsal olarak disk bölme işlemi yapsaydık belirli bir sayıda disk oluşturma işleminde sonra belirli bir threshold değeri aşıldığı için uyarı verir. Konfigürasyon yapılan diskler bile görünmez. Bu uyarı ve hata mesajınıda event viwer üzerinde bulunan storage drive kısmından teyit etmiş olduk.
Bu makalede ILO üzerinden Raid konfigürasyonunu görmüş olduk. Başka makalede görüşmek dileğiyle..
“…Olur ki (bazen) hoşunuza gitmeyen bir şey sizin için hayırlı olur ve hoşunuza giden bir şey de sizin için şer olur. (Hayırlı ve doğru olanı) Allah bilir, siz bilemezsiniz.” Bakara Suresi; 216. Ayet
